BREAKING NEWS

Ex-prosecutor Shkëlqim Hajdari warns of arrests of politicians: The deadline for the investigation of 6 files has expired, SPAK should be careful of the 'saboteur' who can shake the investigations and make an unprecedented mess, this is what is happeni...

Ex-prosecutor Shkëlqim Hajdari warns of arrests of politicians: The
x
BREAKING NEWS

The journalist who took the "scorching" video to SPAK about the "CEZ-DIA" affair reveals the hard details about Ilir Meta: The investigations have been completed, the communication of the accusation is expected, this is how the former president is tryi...

The journalist who took the "scorching" video to SPAK about the
x
BREAKING NEWS

Here is DASH's harsh blow to Sali Berisha, how the Americans overthrew the intrigues that the former prime minister is weaving to escape the arrest of SPAK

Here is DASH's harsh blow to Sali Berisha, how the Americans overthrew the
x
BREAKING NEWS

"Voice of America" ??publishes the alarming report that "shakes" the government: Corruption and state capture have increased significantly, secret agreements between political parties, majority officials and criminal groups are a concern

"Voice of America" ??publishes the alarming report that
x
BREAKING NEWS

The mother-in-law was the last witness, Ilir Meta cannot be held by the country, warns that SPAK can arrest him, the former president increases the threats against Altin Duman

The mother-in-law was the last witness, Ilir Meta cannot be held by the country,
x
BREAKING NEWS

"After the publication of the report about the agreement with Italy, Rama called the director of RAI 3"/ The prestigious Italian reveals the sensational behind-the-scenes: How the Albanian prime minister got angry during the phone conversation

"After the publication of the report about the agreement with Italy, Rama
x
BREAKING NEWS

The Committee on Foreign Affairs of the American Senate approves the "iron" law that will cause "earthquakes" in Albania, as all "non-women" persons and politicians and officials involved in corrupt affairs will be "brought to their knees" by justice. ...

The Committee on Foreign Affairs of the American Senate approves the
x
BREAKING NEWS

Brussels supports justice reform and encourages SPAK to root out corruption in Albania, the EU ambassador meets the heads of justice and defends Altin Duman after the attacks of Ilir Meta and Sali Berisha

Brussels supports justice reform and encourages SPAK to root out corruption in
x

Politike

The only man who filmed the footage of the bust of Enver Hoxha narrates the unsaid: Here's what happened on February 20, 1991, from Adil Çarçani's alarming phone call about the disappearance of the video, the role of Sali Berisha, Ramiz, Nexhmije, the infiltration of insurance and the details from the pact that brought the big change in Albania

The only man who filmed the footage of the bust of Enver Hoxha narrates the

The Student Movement of 1990-1991 marks one of the most important historical events of the Albanian nation in the last 100 years. The movement started on December 8, 1990 and reached its peak in 1991 with the fall of Enver Hoxha's bust in Skënderbej Square. Fatmir Çepani is known as the only cameraman who has recorded one of the most important events of the Albanian nation in the last 100 years, the fall of the bust of Enver Hoxha, whose overthrow also brought about the overthrow. Fatmir Çepani, former RTSH operator and former RTSH information participant in 1991, during an interview for "SOT" newspaper, brings new details about the event of February 20, 1991. The inevitable question of who brought down the bust of Enver Hoxha , the rebelling citizens or Ramiz Alia himself with his friends, Fatmir Çepani says that there is a conspiracy. According to him, the bust could not be brought down without the implication of Ramiz Alia, but even Ramiz Alia would never remove the bust without public outrage. Meanwhile, during the interview with the editor-in-chief of "SOT" newspaper, Rigels Seliman, Mr. Fatmir Çepani also talks about the role of Sali Berisha, the State Security, Ramiz Ali and Adil Çarçani in this event. On the other hand, Mr. Çepani also tells about the situation in RTSH after the fall of the bust, the pressures of the government not to give the images, interventions, dilemmas and tensions. 

- Mr. Çepani, you are known as the only person who recorded one of the most important events of the nation, such as the bust of former dictator Enver Hoxha on February 20, 1991. How did you find yourself at the right time and moment ?

I was at another activity, of the Muslim Community, and I accompanied the leader of the opposition at that time, Sali Berisha. After the activity ended, the situation was very heated. There was a lot of talk that the bust would collapse. With the intuition of an RTSH professional and with the will and desire to realize that objective in my work, I took the place in front of that work. It is the most unique event that does not happen anymore in the history of Albania. Another dictator must come, stay in power for 50 years for that to happen. So, my senses cultivated by the passion of the work, was a reason, but I was also given the great luck to be at the right time and place. Thank God and thank yourself!

- I want you to stop longer at this point. You covered the activities of Berisha. How did you get to the square? 

I, being part of the VAT information at that time, was naturally at the right time and the right moment. The fact is, it was a completely special day, although it could have been a normal day like any other day, but because of the intensity of many problems and many unforeseen situations, it was not such a day. I had days that I had information that the bust would collapse. That day, I was with the journalist Amalia Dhamo and I was assigned to the Muslim Community. The Muslim Community was created for the first time on February 20, and at that time I was assigned to accompany the leader of the opposition, Sali Berisha. We went to the activity of the Palace of Culture around 9 or 10 in the morning, we did the usual chronicle, but the problem was that a material had to be taken to be assembled, since the technical procedures were such that this convenience was not offered. it's today At that time we worked with film, and this had a procedure: The activity was done, taken to the laboratory, washed, cut, edited, and then the material was taken to broadcast. So, Amalia took the material because the chronicle was required and I told her that I would stay at the palace, since it has been discussed for days that something will happen in the square. The objective is that that statue will fall. From 10:00 a.m. to 2:00 p.m. when the event happened, where I had to stay in the Palace of Culture, in the most dominant part. There was a cafe and at that point I was alone, surrounded by many people who had come out to protest. From 10 o'clock to 2 o'clock I sat alone, unaccompanied by anyone. I was forced to wait until that moment happened. The pressures were very great because VATSH was actually alone at that time. I take the opportunity to say that VATS was an institution set up by truly heroic people, which means: I can be part of a great work, but all my colleagues at VATS, especially information, for me have a indisputable value, because everyone has contributed. I can mention Bujar Koren, Gazmir Shtinon, Amalia Dhamon, Fiqiri Sejdian, Virgjil Kulen, etc. The situation has been very difficult. VATS was obliged to reflect what was happening in Albania due to the tasks they had received. But it was not simple. February 20 was the most culminating point where I can say without fear that it was a very chaotic day, an extremely difficult situation. Life was at risk there, everything. But this institution has been experiencing difficult situations for a long time, which means that working at Albanian Television at that time was a big risk. 

- According to you, the fall of the bust came as a culmination of the movements for democracy or was the hand of Ramiz Ali and Hekuran Isai hidden behind it?

Rrëzimi i bustit erdhi si rezultat i një pakënaqësie popullore. Shpeshherë e kam dëgjuar që në rrëzimin e bustit morën pjesë studentët apo populli. Si studentët dhe populli kishin ngacmimet e tyre, pakënaqësitë e tyre, të cilat i mblodhën bashkë dhe realizuan manifestimin që përfundoi në rrëzimin e bustit. Ishte një ditë që përcaktoi fatet e vendit dhe rrugën që duhet të ndiqej. Ishte një revoltë popullore dhe pjesëmarrja në shesh ka qenë shumë masive. Në shesh ishin mbi 100 mijë veta, nga Tirana, nga të gjitha moshat, si rezultat i të gjitha vështirësive të mëdha që i detyruan njerëzit të dilnin në shesh. Dhe për këtë është fajtore politika që ndoqi Ramiz Alia pas Enver Hoxhës dhe ai ka përgjegjësi për këtë punë. 

 -Si mund të rrëzohej busti disa metra i lart, një nga monumentet më të sigurta në Shqipëri, me një litar dhe forcë modeste?

 Nuk mund ta marr dot përgjegjësinë dhe të them se ishte përgatitur më përpara, kam dëgjuar shumë opsione, të cilat mund të jenë edhe të vërteta. Nuk mund të them që ata e çmontuan natën dhe ditën ndodhi ajo që ndodhi. Ajo ngjarje kaloi me një demonstrim aq të fuqishëm, dhe për hir të së vërtetës, atje mund të kishte edhe anarki shumë të ashpër nga pushteti asaj kohe. Mund të ketë pasur edhe një marrëveshje se ai monument duhej të hiqej. Logjika e thjeshtë të çon edhe atje, se kjo ngjarje ka qenë e përgatitur dhe e mirëmenduar kohë më përpara, se duke pasur parasysh regjimin e ashpër të asaj kohe, busti nuk mund të rrëzohej dot brenda pak orëve. Ka një gërshetim të pushtetarëve të asaj kohe, më të spikaturit, por revolta ishte më e rëndësishme. Fukarallëku ishte në ekstremitet. 

 -Pra, sipas jush ka pasur një organizim nga pushteti, por gjithçka doli nga kontrolli? 

 Unë mendoj që nuk ka të bëjë me organizimin nga strukturat e larta të shtetit. Pas këtyre strukturave, situata u doli nga kontrolli. Pse e them këtë? Duke qenë personi që ndiqja me sy të gjithë ngjarjen, dhe atë që ndodhi në shesh, unë e kam të filmuar në materialin filmik, në celuloid. Çfarë ndodhi atë ditë në shesh, unë e kam të dokumentuar. Unë jam personi që e kam ndjekur nga fillimi deri në fund atë se çfarë ndodhi në 20 Shkurt dhe ajo protestë ka qenë e mirëorganizuar nga populli. I gjithë populli i Tiranës, nga të gjitha moshat (studentë, rinia e papunë dhe rinia në punë), mori pjesë në atë ngjarje të madhe. Njerëzit vinin nga të gjitha anët. Nga rruga Bajram Curri, nga Bulevardi Dëshmorët e Kombit, nga rruga e Kavajës, nga rruga e Durrësit, pra të gjitha kryqëzimet që vijnë dhe bashkohen te qendra e Tiranës. Dhe kur ka ndodhur ai moment, një orë përpara, turmat rrinin të heshtur, ndërsa kur erdhi momenti, turmat vinin si vullkan, nuk kishin të sosur. Pozicionimi im te Pallati i Kulturës, më jepte shansin që unë të kontrolloja të gjitha kryqëzimet e Tiranës që mblidhen te qendra. Dhe them se i kishte ardhur fundi asaj historie, asaj kohe. Ishte një sistem totalisht i dështuar. Situata e rënduar ekonomike i detyroi njerëzit ta përmbysnin atë sistem. Ngarkesat e çdo familje, çdo qytetari, çdo shqiptari shkonin deri aty sa thoshin se ai sistem duhej përmbysur. Ky është kontribut i popullit të Tiranës dhe gjithë Shqipërisë. Pa frikë them sot se, në shesh atë ditë mund të ishin 100 mijë veta. 

 -Po, Ramiz Alia pse u akuzua se tradhtoi idealet komuniste. Apo edhe kjo ishte pjesë e lojës?

Ramiz Alia ka marrë shumë etiketime. Kam përshtypjen se i tillë ka qenë në politikë, sigurisht ai ka edhe përgjegjësinë e tij të madhe. Pas rrëzimit të bustit të Enver Hoxhës, Partia e Punës në atë kohë demonstroi një shfaqje jo korrekte dhe anormale, takime në të gjitha zonat e Shqipërisë. Në Pallatin e Kongreseve, Nexhmije Hoxha takohej me përfaqësues të ndryshme të rretheve nga Veriu dhe Jugu, me njerëz të evidentuar dhe u këmbëngul që duhet të riktheheshin prapë. Për mua ishte një komedi, një shfaqje jo korrekte. Pas asaj ngjarje që ishte fundi i gjithçkaje, këta bënin takime me përfaqësi të ndryshme të rretheve. Kishte njerëz ekstremistë që mendonin se Enver Hoxha duhet të rikthehej, në një kohë që fati i vendit ishte përcaktuar denjësisht. Si udhëheqës i vjetër i informacionit, ishte përcaktuar se çfarë rruge duhet të ndiqte vendi. 

 -A është e vërtetë që ditën e rrëzimit të bustit, Berisha ka lëvizur me një Benz të bardhë të Sigurimit të Shtetit?

 Këtë nuk mund ta them në mënyrë kategorike. Për gjërat që i kam përjetuar vetë nga ora 10:00 deri në orën 14:00, unë mund të flas.

- Po ku shkoi Sali Berisha atë ditë? 

 Berisha ishte në orën 10:00 tek Komuniteti Mysliman. Berisha ishte një njeri shumë aktiv dhe kemi qenë në atë aktivitet në Pallatin e Kulturës, në pjesën mbrapa. Berisha ka ardhur në takim dhe ka ndenjur katër minuta. Ai ka deklaruar tekstualisht: Ju falënderoj për këtë takim, por ju do më falni sepse unë do të largohem dhe do të shkoj te studentët që janë në grevë në Qytetin Studenti. Pasi përgëzoi organizatorët e këtij komuniteti, Berisha është larguar. Në shesh, në këtë kohë, akoma nuk ishin mbledhur njerëzit. Vende-vende kishte grupime njerëzish që rrinin, ndërsa fluksi i madh i njerëzve ndodhi në orën dy. Aktivitetet kanë qenë rreth orës dhjetë paradite, dhe Berisha ka shkuar te studentët dhe ai ka rol në organizimin e studentëve. Unë besoj se Berisha ka qenë në shesh ditën që ra busti i Enver Hoxhës. Mbledhja e njerëzve, e studentëve, e të përndjekurve politikë, natyrisht që kërkonte organizim. Opozita e asaj kohe ka pjesën e vetë të meritës në organizimin e protestës. 

 -Çfarë kujtoni tjetër nga xhirimi i rrëzimit të bustit të Enver Hoxhës? 

 Ajo që më bëri përshtypje ishte pjesëmarrja maksimale e njerëzve. I gjithë populli i Tiranës ishte në shesh. Pavarësisht se çfarë ndodhi më mbrapa, aty u tregua se ai sistem në Shqipëri përfundimisht morri fund. Pastaj detaje të veçanta kishte plot. Nëse do flas për veten time, do them se që në sekondën e parë që jam pozicionuar deri në sekondën që kam shkuar në TVSH dhe deri në sekondën që kam shkuar në shtëpi, mua më është dashur të përballem me turma dhe njerëz të ndryshëm. Më është dashur të përballem me njerëz ekstremist. Madje, reagimi ka qenë shumë i keq kur kam hyrë në fillim te kafja. Ata thoshin: Erdhi ky i TVSH, erdhën këta komunistët e TVSH, t’ia thyejmë aparatin. Më është dashur natyrisht të integrohem shumë mirë me ta, duhet të tregoja shumë kujdes në mënyrë që të më jepnin mundësinë të regjistroja atë për të cilën isha nisur. I bindja njerëzit duke iu thënë se ai moment duhej të regjistrohej. Dhe tani them: Nëse ajo që regjistrova unë nuk do të ishte dhënë, çfarë do të ndodhte? Natyrisht që do të kishte pasoja shumë të këqija për institucionin pikësëpari. Ai institucion aq i madh do penalizohej duke filluar nga drejtuesit, deri te punonjësit më të thjeshtë. Me atë që ndodhi, ne i treguam opinionit botëror se ne nuk e donim më atë sistem. Shqiptarët vetë u distancuan dhe vendosën përfundimisht ta rrëzonin atë sistem të dështuar. 

 -Në këto katër orë ku ju keni filmuar ngjarjen më të bujshme në historinë e vendit, a ka kanë qarkulluar në shesh punonjës të Sigurimit të Shtetit dhe të policisë së asaj kohe?

 Shumë nga forcat speciale të shtetit ishin vendosur në të gjithë kahet e sheshit. Ata kanë qenë shumë aktivë. Te Teatri Operas dhe Baletit, unë kam qenë në një kafe në katin e tretë, dhe unë që nga andej kam filmuar ngjarjen. Edhe Sigurimi i Shtetit dhe policia e asaj kohe, natyrisht që edhe ata dinin gjithçka. Duhet ta merrni vet parasysh që në situatën e asaj kohe, të realizosh diçka të asaj natyre! Pas ngjarjes, materiali do shkonte për transmetim. Dhe në orën 17:55 u bë presion nga krerët më të lartë të shtetit, nga Ramiz Alia dhe Adil Çarçani, që të mos transmetohej ngjarja e rrëzimit të bustit të Enver Hoxhës. 

 -Pra thoni se ka pasur ndërhyrje?

Kur jam kthyer në Televizionin Shqiptar, kanë ardhur punonjës të strukturave të Ministrisë së Brendshme. Mua më është kërkuar për të marrë materiale, (ajo çfarë ndodhi në shesh, kronika që është transmetuar është montuar dhe janë marrë sekuencat që duheshin). Madje, më kanë ardhur dhe me emra konkretë. Kanë ardhur struktura të policisë së asaj kohe, njerëz që kanë shfrytëzuar dhe njohjen dhe kanë kërkuar materialin. Kështu, u kam bërë gati materialin bruto për të parë konkretisht personat konkretë se për çfarë diskutohej. Kjo ishte një pjesë e errët. Pas asaj ngjarje që ndodhi, shteti komunist vazhdoi dhe për një periudhë të caktuar. Unë e thash haptazi. Së bashku dhe me disa kolegë të mi, kemi qenë te zyra e drejtorit të televizionit të asaj kohe, Virgjil Kule, dhe është bërë presion nga kreu i qeverisë së asaj kohe që ne mos ta transmetonim kronikën. Politika na bëri presion që të mos e transmetonim kronikën, duke na etiketuar tradhtarë, që do të thotë o me këmbë kokëposhtë, ose në gropë. Madje, kryeministri i asaj kohe Adil Çarçani, na tha: Ju jeni tradhtar po e transmetuat! Ai mentalitet i vjetër nuk e pranonte ndryshimin. 

 -Dua të ndalem sërish tek presioni. Çfarë ndodhi kur u përgatit kronika? 

 Kur është përgatitur kronika, është bërë presion shumë i madh nga politikanët më të mëdhenj të asaj kohe, nga qeveritarët më të lartë, që ajo kronikë të mos transmetohej. Adil Çarçani dhe Ramiz Alia kanë qenë dy krerët më të lartë, dhe presioni ka ardhur nga ata. Kemi qenë në zyrën e drejtorit të televizionit, me një numër të vogël kolegësh dhe është marrë vendimi që kjo kronikë në kundërshtim me orientimin e tyre të transmetohej. Disa minuta para se të fillonte të dilte sigla e TVSH, është marrë vendimi. Ne na etiketoi Çarçani si tradhtar dhe fati ynë, i familjes, i shokëve, nuk dihej. Rriskimi ka qenë shumë i madh pasi nuk pranohej realiteti. Në orën gjashtë pa pesë është vendosur kronika. Dhe frika ka qenë e madhe, sepse ne nuk kishim as numër të madh dhe dera qëndronte e hapur, që do të thotë se ne ishim në dorë të Zotit. 

 -Si ishte situata në RTSH asokohe? 

 There were other problems. Things did not calm down after that. After what happened on February 20, VATS had other vicissitudes, because the state, being in its last throes, was fully mobilized. Anti-February 20 demonstrations even began to take place. Not to return Enver Hoxha to the square, not to take him around the districts, and these were organized with other extremists. In such cases, the consequences are very serious, unforeseen. This difficult situation continued a long time back. The agricultural institute in Kamze, in Elbasan, the meetings that were held by the politicians of that time to not give the image of what really happened, but to give the opposite. VATS had the privilege of being a real eyewitness and realizing every kind of change that happened at that time. If someone at home talked, the television experienced it because it followed the event step by step.

Interviewed by: Rigels Seliman

 

Most read