BREAKING NEWS

Will Albanian officials be affected? Anthony Blinken warns of sensational developments, important announcement is revealed

Will Albanian officials be affected? Anthony Blinken warns of sensational
x
BREAKING NEWS

The Ministry of Health publishes the latest data: Here is the epidemiological situation in the country

The Ministry of Health publishes the latest data: Here is the epidemiological
x
BREAKING NEWS

"Corruption is cancer", what Yuri Kim is warning: US is taking additional steps

"Corruption is cancer", what Yuri Kim is warning: US is taking
x
BREAKING NEWS

DP MP detonates 'bomb': It is sad. Here is what Tom Doshi's man does for Sali Berisha (VIDEO)

DP MP detonates 'bomb': It is sad. Here is what Tom Doshi's man
x
BREAKING NEWS

"Denar Biba at the head of the Competition Authority" / Erion Braçe makes the opposition and explodes openly against the candidacy: I have reservations about the integrity of the gentleman, when I am face to face ...

"Denar Biba at the head of the Competition Authority" / Erion
x
BREAKING NEWS

Grida Duma's lawsuit against Erion Veliaj, SPAK makes the final decision. What was decided is revealed

Grida Duma's lawsuit against Erion Veliaj, SPAK makes the final decision.
x
BREAKING NEWS

"This is Berisha's scenario", Roland Bejko cracks the strong statement and predicts what will happen on December 11: The king comes out naked!

"This is Berisha's scenario", Roland Bejko cracks the strong
x
BREAKING NEWS

"Powerful cyclone of 24 hours" / Lajda Porja shows the drastic change of weather: Our country will be hit by the polar cold. Here is what is expected to happen tomorrow and how much the temperatures will go

"Powerful cyclone of 24 hours" / Lajda Porja shows the drastic change
x

Kultura

Bulgarian Culture Minister's story to Lika Janko: An extraordinary personality, her name of great importance for art

Bulgarian Culture Minister's story to Lika Janko: An extraordinary

Known by her stage name Lika Janko. Europe called the Bulgarian painter of Albanian origin "Picasso in a dress" when she was still creating under the teeth of Bulgarian communist censorship, accusing her of "formalism" and "avant-garde". With “creative stubbornness, she spent her life in colors spoken to her in the language of her country of origin. Evangelina Janko Grabova had her full name. She was baptized with this name in Sofia, in a generous and hospitable place for her family who left Albania in 1928. She was the daughter of Lazar Janko, born in Grabova of Gramsh, while her mother, Frosina was from the outskirts of Pogradec .

-Dhurata Hamzai: Mr. Velislav Minekov, your arrival in Albania as Minister of Culture of Bulgaria is also related to the honoring of a prominent Bulgarian painter Evangelina Janko Grabova, known by the stage name Lika Janko. The painter who is known by world critics as "Picasso in a dress", is known to have her roots with Albania of the 20s of the last century, when her family left a mountainous place called Gramsh, to stay eventually in your country. Can you tell us about the role and place of the painter Lika Janko in Bulgarian art?

Mr. Velislav Minekov: “Lika was an extraordinary personality, not only because she was a wonderful painter. Lika in no way and at no time has respected the imposed demands of the critics of socialist realism. This behavior of hers was punished in some way. She was not merchant with her works, she donated. For him it was not important to get money for what he had done. Lika was thankful when someone bought the paints. This is not a surprise to you as you have experienced the same period of communism, when certain people were loyal to the Party and did not like works like those of Lika Janko. "It is a very rare thing for a great artist to live in good conditions, they always suffer during their lives."

Bullgarët e deshën shumë piktoren, saqë një nga skulptorët më shquar të atij vendi, Veliçko Minekov, anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Bullgarisë në periudhën e diktaturës komuniste, pikërisht nën hundën e një censure të rrezikshme, do ta mbronte me një miqësi të përkorë. Ai ishte një Zeus për Lika Jankon. Skulptori i shquar i Bullgarisë Veliçko Minekov ishte si një faltore e artit në Sofje me miqtë që kishte rreth vetes. Ai është babai i ministrit të kulturës së Bullgarisë, Velislav Minekov.

"Babai im është skulptor, një nga vendet ku takoheshim me Likën ishte atelieja e tij. Ajo vinte një, dy ose tre herë në muaj. Ata ishin miq të ngushtë. Dhe kishin një mënyrë shumë interesante, shumë të çuditshme të komunikimit. Unë si fëmijë isha shumë i habitur prej këtij komunikimi. Ata flisnin pak, një dy ose tre fjalë dhe pastaj vetëm qëndronin në heshtje dhe shkëmbenin vetëm shikime. Në një moment një grup intelektualësh, njëri prej të cilëve ishte edhe babai im, u njohën me të dhe menjëherë vlerësuan lart punimet e saj, rëndësinë që ajo ka për artin, dhe atëherë ajo u bë më e njohur. Filluan ta pëlqejnë e respektojnë edhe të tjerë, midis të cilëve edhe të huajtë, përfaqësues të ambasadave të ndryshme në Sofje", -thotë Minekov. Z. Minekov sjell kujtime të bukura e disi misterioze që vijojnë që nga fëmijëria e tij me Lika Jankon.

Bulgarian Culture Minister's story to Lika Janko: An extraordinary

-Dhurata Hamzai: E keni njohur ju nga afër artisten Lika Janko. Nëse po, çfarë kujtimesh keni me të?

Z. Velislav Minekov: “Lika ishte një person që nuk buzëqeshte ose buzëqeshte shumë pak. Ajo kishte sens humori shumë delikat dhe për të tjerët ndonjëherë ishte e çuditshme. Lika Janku ishte një grua shumë simpatike, një grua normale pavarësisht nga trishtimi që mbante brenda vetes. Nganjëherë ajo nuk kishte para për të blerë bukë për veten e saj, por në atelie kur vinte na qeraste me llokum. Kishte një motër të sëmurë për të cilën kujdesej e që e bënte të ishte aq e trishtuar”.

Jo vetëm për hir të detyrës por edhe për adhurimin personal që ka për të si artiste, Minekov erdhi ta nderonte Lika Jankon ditën që shëtitores në Parkun e Liqenit të Belshit në Elbasan iu vu emri i saj. Belshi është shumë pranë vendlindjes së saj, Grabovës, dhe Ambasada e Bullgarisë ka investuar një projekt ndriçimi për Rrugën “Lika Janko”. Është bukur kur miqësia e popujve lidhet përmes dritave dhe artit. “Në kuadër të bashkëpunimeve tona, na erdhi ideja për projektin për ndriçimin modern sipas sistemit LED që punon me diell, sepse është shumë efektiv nga ana ekomomike. Kështu ne jemi të lumtur, sepse banorët e Belshit do të kenë diell edhe gjatë natës. Ndërkohë Bullgaria ka edhe projekte të tjera ndihmëse për nxitjen e turizmit edhe në Devoll, Elbasan, Bulqizë e të tjera”, tha ambasadori i Bullgarisë z. Momçill Rajçevski, që ishte i pranishëm në ditën e promovimit.

-Dhurata Hamzai: Nuk janë të paktë shqiptarët që kanë emigruar përgjatë periudhave të ndryshme historike në Bullgari. A keni pasur kontakte me ta. Natyrisht edhe në vendin tonë jetojnë komunitete bullgare, dhe para pak kohës është miratuar nga Parlamenti i Shqipërisë ligji për njohjen e pakicave bullgare. Cili është deri tani kontributi i qeverisë bullgare në fushën e kulturës, në ripërtëritjen e traditave apo edhe për probleme të tjera që ndikojnë në jetën e tyre?

-Z, Velisllav Minekov: Këto janë komunitete që harrohen shumë shpesh. Komuniteti bullgar këtu është harruar në një farë mënyre edhe nga Bullgaria. Në Shqipëri këta njerëz jetojnë të ndarë dhe nuk njihen me njëri tjetrin. Kohët e fundit Bullgaria bëri disa aktivitete me vlerë për këtë komunitet. Prandaj jemi falenderuar për ligjin për njohjen e komunitetit bullgar në Shqipëri. Njohja e minoriteteve në Ballkan është problem, krijon shumë përçarje. Në Shqipëri ky vendim ishte marrë pa probleme dhe ne e vlerësojmë shumë këtë gjë. Nga kjo pikëpamje shqiptarët janë 100 për qind europianë.

Z. Velisllav Minekov nis të na tregojë për dritën e artit që buronte nga zemra një artisteje me origjinë shqiptare, dritë që lidhte nën petkun e errësirës komuniste artistët bullgarë me ata europianë. “Për mua, emri Lika Jankos është me rëndësi shumë të madhe, jo vetëm se është me rëndësi për artin tonë bullgar, por një arsye për t’u emocionuar është se ne kishim lidhje miqësore me të. Babai im ishte mik i ngushtë i Likës dhe ajo ishte një person që kishte pak miq. Për fat të keq ajo jetonte në rrethana të trishtuara, sepse ajo nuk ishte në përputhje me kanonin e artit të kohës. Artin e saj e quanin skandaloz dhe të padëshiruar për shoqërinë komuniste. Ajo shpesh nuk kishte bukë të hante, ndërsa sot është e vështirë të blesh një pikturë të saj, edhe për faktin se ajo nuk është ngutur në krijimtari. Veprat e saj tashmë shumë të çmuara janë pronë e koleksionistëve dhe galerive të botës. Në shtëpinë time unë kam punime të saj dhe kjo më bën shumë të lumtur. Akoma më i lumtur jam që ndodhem këtu, kjo ngjarje është e rëndësishme edhe për Bullgarinë edhe për Shqipërinë”, rrëfen z.Minekov. Ndërsa në vendin e saj të origjinës, piktorë të shquar si Edison Gjergo, dhe Maks Velo vuajtën edhe më keq gjatë periudhës komuniste, dhe u lidhën me pranga në qelitë e burgjeve, Lika Janko do të ndihej e bekuar me miqësinë e saj me artistin e madh bullgar Veliçko Minekov.

-Dhurata Hamzai: Ju vetë, Zoti Ministër, vini në këtë detyrë të rëndësishme shtetërore pas një karriere të gjatë si piktor dhe profesor në Akademinë e Arteve të Bullgarisë. Do t’ju lutesha të na jepni një përshkrim sesi është lëvruar dhe si ka evoluar estetikisht dhe stilistikisht arti bullgar përgjatë shekullit të kaluar, duke ditur se vendet tona kanë edhe një histori të përbashkët të sundimit të komunizmit që iu impononte artistëve metodën e realizmit socialist?

Z. Velisllav Minekov: Andrei Nikov është artisti më i njohur bullgar, ka qenë profesor i babait. Është një mjeshtër në artin e skulpturës me biografi të pasur. Veprat e tij qëndrojnë në artin e muzeut e arteve moderne në Romë. Babai im e ka takuar këtë artist të madh bullgar, sepse ai ka pasur dhunti të tillë dhe e ka zgjedhur si profesorin e tij. Në këtë mënyrë me udhëzimet e këtij profesori babai u bë një portretist shumë i madh. Në fakt në Bullgari skulptura, plastika funksionon në një variant të mbyllur të realizmit edhe pas luftës. Pas vitit 1944 ka qenë një periudhë shumë e vështirë për të punuar për të gjithë artistët. Në vitin 1968 babai im ka patur shumë telashe. Është shpallur armik i Atdheut. Arsyeja kryesore për këtë kanë qenë kontaktet e tij me shumë njerëz të njohur në fushën e artit jashtë Bullgarisë. Është ftuar nga Pericle Fazzini për të punuar në Itali dhe prandaj u akuzua edhe nga kritikët dhe nga piktorët e tjerë në Bullgari se nuk ishte në standardet e kërkuar nga sistemi. Sot ai është 93 vjeç, i mbushur plot me kujtime dhe është i fortë si gjithmonë.

Bulgarian Culture Minister's story to Lika Janko: An extraordinary