BREAKING NEWS

Four minor children are transported to the Durrës hospital, the police reveal the first details of the serious event

Four minor children are transported to the Durrës hospital, the police
x
BREAKING NEWS

Robert Pope reveals the big blunder that Yuri Kim made at America's Independence Day: It's embarrassing

Robert Pope reveals the big blunder that Yuri Kim made at America's
x
BREAKING NEWS

"Today a big dream came true", Kreshnik Spahiu gives the big news: Thank you God

"Today a big dream came true", Kreshnik Spahiu gives the big news:
x
BREAKING NEWS

Following the high numbers in the country, the Ministry of Health reveals how many infections and loss of life have been recorded in the last 24 hours from COVID

Following the high numbers in the country, the Ministry of Health reveals how
x
BREAKING NEWS

The "invasion" of Albania by the African heat, the weather takes a big turn next week, here's what is expected to happen

The "invasion" of Albania by the African heat, the weather takes a big
x
BREAKING NEWS

Will the Meta-Berisha reunion happen? Journalist Robert Pope makes a strong statement about the two politicians

Will the Meta-Berisha reunion happen? Journalist Robert Pope makes a strong
x
BREAKING NEWS

Scorching temperatures won't last long, weather takes an unexpected turn, here's what awaits us next week

Scorching temperatures won't last long, weather takes an unexpected turn,
x
BREAKING NEWS

"Don't touch us...", Putin's ally threatens the West with revenge: You will get the answer in just a second!

"Don't touch us...", Putin's ally threatens the West with
x

Kultura

Nestor Kraja: Musical creativity from the state seems to equate with the oregano that grows in nature, 30 years of democracy and it was not understood that it is a national value

Nestor Kraja: Musical creativity from the state seems to equate with the oregano

Musical creativity is a national value, but for years it has not been enough attention. Composer Nestor Kraja says that the fate of Albanian music should make us scream. In the interview for the newspaper "SOT" asc. prof. Nestor Kraja says that musical creativity is not in the attention of the state. According to him, the students of composition are also a problem, the future of musical creativity in the country. Some time ago asc. prof. Nestor Kraja, professor of arts, promoted his book "History of Albanian Music", at the Faculty of Music. He says, among other things, that this book can be useful for our scholars, young musicologists, to have a guide in dealing with various phenomena and especially to orient ourselves in the dark points that our history, especially the past one, has in our knowledge.

- "History of Albanian music" reflects the trajectory of Albanian musical developments from its professional flourishing to the present day. As the author of this book, what did you have in mind when you started working with this publication?

For some time I felt the lack and need to compile a complete scientific information on our history of music, as a university-level book that refers to the evaluation of professional music. They say that luck helps the brave, but I think in this case there was no sign of courage. I had studied our musical history at school, I had been the protagonist of creative activity for decades, I was constantly accompanied by the passion of archiving notes and active as an organizer of the most important musical activities, and for years I ran the critical music magazine (on line) " Opusalb ", through which I was also acquainted with the artistic activities of our wonderful musicians abroad. After the book "Albanian instrumental music" 2005, two volumes of the History of World Music (2008 - 2012) and dozens of articles on the phenomena and phenomena of our music, it would be a sin to deny, especially to young people and those interested, what I knew. On the other hand the historical treatments of tradition would necessarily have to take the right place of the values ??and erase the false emphases of the communist ideology, creating a real and scientific product.

-If we talk about creativity and the first authors of the '90s in this publication, what has stood out in this creativity?

Our musical tradition reflects the efforts of a people to embrace European music culture. The book reflects the individual and collective efforts of our renaissance, where a special role is attributed to the Catholics of the north of the country in the preliminary upheavals of institutions and pre-professional musical life in the country. Perhaps for the first time in a publication of this kind, the innovations brought by the period of Independence and the period of King Zog are evidenced. In fact, for the first time in this period, there was an institutionalized demand for professional studies in the best schools of the European centers of the time, which created in essence the band of intellectuals who would support the professional musical developments in the country. Thanks to the favorable conditions of treatment of music art by the specific communist ideology after 1944, not only a large corpus of works is created, not only the basic institutions of professional musical developments, but also the proper competition in achieving important musical values. As a result, hundreds of symphonic works, operas, ballets, choral music and chamber music were created, which as a whole constitute the central corpus of our tradition of Albanian professional music. In general I can conclude that the subject belongs to a completely new approach, based on direct and clear reading of history, without ideological biases. ballet choral music and chamber music, which as a whole constitute the central corpus of our tradition of Albanian professional music. In general I can conclude that the subject belongs to a completely new approach, based on direct and clear reading of history, without ideological biases. ballet choral music and chamber music, which as a whole constitute the central corpus of our tradition of Albanian professional music. In general I can conclude that the subject belongs to a completely new approach, based on direct and clear reading of history, without ideological biases.

-Në këtë libër botohen për herë të parë edhe informacione, konstatime dhe ngjarje, portrete dhe vlerësime për muzikën e pas viteve ‘90. Si kanë qenë në syrin tuaj zhvillimet muzikore të kësaj kohe?

Mund të pohoj figurativisht, se në tablonë e madhe të luftës për demokratizim dhe ekuilibër shoqëror e politik të pas viteve 90' muzika jonë pikturoi me ngjyra të ndezura të gjitha lëvizjet e ndryshimet epokale për Shqipërinë, tashmë si art i pavarur, i lirë, dhe modern, pavarësisht se në një sfond opak të  injorimit për shkak të gjuhës intelektuale, në një sfond të fshirë për shkak të  mosfinancimit dhe për arsyen se tashmë arti muzikor nuk i shërbente më politikës, por ideve të lira njerëzore. Tematika e veprave të mira  kohës e dëshmon këtë, megjithëse "vlerat, antivlerat, pseudovlerat, minivlerat, (F. Hysi) e shfaqura  nga mospërvoja e mosdija e krijuesve krijuan kakofoninë dhe  përthyen komunikimin me dëgjuesit. Në esencë të fundit, përveç shumë arritjeve me vlera e ide novitare kompozicionale, teknikës së zhvilluar bashkëkohore e sidomos ekzekutimeve të niveleve të larta artistike në shumë gjini të vogla e të mesme, më  duhet të pohoj se finalet e disa kapitujve që i referohen zhvillimit të gjinive të veçanta të muzikës sonë parashtrojnë një diagramë pesimiste. Opera shqiptare, muzika korale e ndonjë tjetër sot mund të konsiderohen specie në zhdukje dhe krahasimet me vendet që na rrethojnë e veçanërisht Kosovën janë demoralizuese për kompozitorët e muzikës elitare.

-Në këtë botim është kryesisht një histori, e cila i vjen në ndihmë studentëve për të njohur të shkuarën e për të ndërtuar  një muzikë më të mirë në të ardhmen. Sa kanë munguar deri sot botime të tilla për autorët dhe historinë e muzikës, dhe a duhet të bëjnë më tepër institucionet e tjera për të tilla studime që të botohen?

Kishte 40 vite që nga dispenca e fundit e botuar nga Instituti i Lartë i Arteve në vitin 1983, që nuk ka pasur një tekst mbi këtë lëndë. Janë botuar sigurisht monografi, artikuj, ndonjë disertacion por lënda e mpiksur në shtjellimin e një historie muzike të vendit ka munguar. Për këtë në plan të parë janë të interesuar sigurisht studentët universitarë, të cilët nuk mund të arrijnë nivelet e duhura pa njohur trashëgiminë e artit tonë. Së dyti një kërshëri të jashtëzakonshme kam konstatuar nga muzikantët tanë të shkëlqyer në botë, të cilët janë me qindra. Së treti ky libër mund t´i vlejë studiuesve tanë, muzikologëve të rinj për të pasur një udhërrëfyes në trajtimin e dukurive të ndryshme dhe veçanërisht për t'u orientuar në pika të errëta që historia jonë, sidomos ajo e shkuar, ka në njohuritë tona. Në këtë pikë vijmë në problemin thelbësor të organizimeve dhe politikës kulturore të vendit. A ka fonde për studime të tilla specifike? A është hartuar ndonjëherë ndonjë projekt për botime e literaturë të domosdoshme për kulturën tonë muzikore? Fakti është se edhe ky botim u realizua me fondet e vetë autorit. Ndërkohë që financohen libra pa vlerë, mbushur me përsiatje e tituj bombastikë, që nuk do të shërbejnë ndonjëherë kulturës muzikore shqiptare.

-Herë pas here ju keni folur dhe për problemet me krijimtarinë muzikore sot. Për ju si pedagog dhe kompozitor çfarë është shqetësuese në zhvillimin e saj?

Sipas mendimit tim problemi më i madh janë studentët e kompozicionit, e ardhmja e krijimtarisë muzikore në vend. Në përgjithësi, ata nuk janë më të motivuar si dikur të studiojnë për kompozim. Nga ana tjetër vërej se vit pas viti ata janë gjithnjë e më të paformuar, madje sipas vëzhgimeve, nuk kanë asnjë shenjë pasioni, ambicie intelektuale, edukate pune, vullneti apo durimi dhe sikur janë të përfshirë nga mentaliteti i të fituarit me pak punë dhe me shifra të mëdha apo lavdi shpërthyese. Duket sikur i janë ushtruar një deformimi të rëndë edukativ, larg kërkesave të kohës për profesionistë dhe po aq larg kërkesave të kohës për patriotë. Madje kjo fjalë sot i bën të qeshin, por kompozitorët e mëdhenj të shekullit të kaluar arritën nivele ndërkombëtare pasi krijuan më parë identitetin e tyre si atdhetarë. Kjo trajektore më tremb për të ardhmen. Nga ana tjetër krijimtaria muzikore nga shteti duket se barazohet me rigonin që rritet në natyrë dhe mblidhet nga secili të mundet. Kemi 30 vite demokraci dhe nuk u arrit kurrë të kuptohet se ajo përbën vlerë kombëtare. Askush nga drejtuesit e lartë nuk arriti të mendojë për kthimin e saj në vlerë edhe monetare për vendin. Kjo kërkon si duket një reformë të vështirë që nuk u siguron drejtuesve fitime direkte e të menjëhershme. Personalisht do të propozoja dy elementë ndihmës: Krijimin e agjencive të menaxhimit të artit muzikor në vend dhe krijimin e agjentëve të artit në secilën ambasada shqiptare për propagandimin e artit tonë krijues dhe interpretues në gjithë botën. "Idealist" më quan dikush, por pa imagjinuar, pa përgjithësuar mendimin dhe pa shpresuar nuk vjen asgjë e mirë. Të verbërve u duket i pakuptimtë arti i kërcimit.

 

-Sa promovohet sipas jush muzika shqiptare, sa e shohim në skena?

Ka vite që nuk ka një opera shqiptare, paçka se u harxhuan miliona në restaurimin e gjatë të teatrit. Për fasadë! Ka vite që nuk ka një balet shqiptar edhe pse krijuesit tanë jashtë vendit kanë krijuar në këtë gjini. Ka vite që nuk luhet një simfoni mbi një konkurs serioz dhe të organizuar me qëllimin e pasurimit të fondit tonë të artë simfonik. Ka vite që nuk dëgjojmë ndonjë vepër të madhe korale simfonike të autorëve tanë. Vazhdojmë të përtypim në çdo vaft muzikën e huaj pasi e njohim më mirë dhe jemi të sigurt në suksesin e saj, pa menduar për muzikën tonë, identitetin tonë. A nuk ndodh kështu edhe me gjuhën?

-Kanë munguar veprat madhore në muzikë (opera e balete) vepra të reja të këtyre 30 viteve, si ndikon kjo dhe si i keni parë politikat e Ministrisë së Kulturës për muzikën shqiptare?

Në faqen web të Ministrisë së Kulturës ka pasur dhe do të ketë gjithnjë një shënim të vogël mbi politikën kulturore të shqipërisë, por kjo është "loja": Askush nuk u mblodh për të diskutuar, askush nuk u thirr për ndonjë mendim. Të gjitha pikat janë të përgjithshme, me tone optimiste dhe ngjyra fishekzjarrësh. Asgjë nuk do të realizohet për ta ngritur nivelin tonë kulturor. Pikërisht të rrisësh sado pak kulturën e një vendi është misioni më i rëndë, më i vështirë dhe më i zgjatur i çdo pushteti. Për këtë arsye askush nuk e prek këtë sektor. A nuk është e fundit Ministria e Kulturës për nga rëndësia? Ajo është lënë në rënie të lirë, ngjyrosur me disa fraza artistike sa për jehonë pupuliste. Ata të paktë që kuptojnë e interesohen maksimumi rrudhin buzët. Pjesa tjetër mendon se diçka do të bëhet, se po punohet dhe se e ka në vijë ministria. Rroftë ministria. Mendoj se fati i muzikës shqiptare duhet të na bëjë të ulërasim në krahasim me të shkuarën dhe të qeshim nga dhimbja për të ardhmen.

Interviewer: Julia Vrapi