BREAKING NEWS

The judge who is in charge of the fate of the Democratic Party is appointed (NAME)

The judge who is in charge of the fate of the Democratic Party is appointed
x
BREAKING NEWS

The Albanian deputy is sentenced to prison

The Albanian deputy is sentenced to prison
x
BREAKING NEWS

Vladimir Putin warns again, threatens Europe: He will pay ...

Vladimir Putin warns again, threatens Europe: He will pay ...
x
BREAKING NEWS

Deputy Minister of Finance whitewashes the latest data / 32 names on the radar, asset control starts: What will the special unit verify

Deputy Minister of Finance whitewashes the latest data / 32 names on the radar,
x
BREAKING NEWS

Government final decision / New water supply map unveiled, here is what will happen with water prices

Government final decision / New water supply map unveiled, here is what will
x
BREAKING NEWS

The strong clash between the two DPs continues, the Court of Appeals reacts and clarifies the decision. Here's what is expected to happen today

The strong clash between the two DPs continues, the Court of Appeals reacts and
x
BREAKING NEWS

Video that is being distributed in the world media / Vladimir Putin's health is deteriorating, here is what the Russian president did that embarrassed his Tajik counterpart

Video that is being distributed in the world media / Vladimir Putin's
x
BREAKING NEWS

"Some people who appear on the screen will be handcuffed" / Shocks Lorenc Vangjeli, brings out the behind the scenes and cracks the 'bomb' warning: There is a lot of fear in Tirana and it will happen ...

"Some people who appear on the screen will be handcuffed" / Shocks
x

Kultura

Bashkim Zahaj: RTSH with the Song Festival should return to the competitions, we are very far from the melodic union of music with the text

Bashkim Zahaj: RTSH with the Song Festival should return to the competitions, we

Scenographer Bashkim Zahaj started working in the 1980s on ART. An archive rich in works over the years, where Zahaj says it was a professional team at the time. In his activity he counts dozens of scenographies of song festivals, where as a scenographer Bashkim Zahaj remembers the work with the first festival. In the interview for the newspaper "SOT", the well-known scenographer Bashkim Zahaj expresses criticism for what he saw at the Song Festival on ART, which in December last year marked the 60th edition. Zahaj says that they did not remember to have called the creators among years, to be on work teams. Zahaj says that at the festival he noticed that the scenography according to him was far from a concept of a light music festival. According to Zahaj, RTSH should return to competitions when it comes to the development of the festival, while expressing himself critically and for musical creativity. The 2021 Song Festival took place at the Palace of Congresses on 27, 28 and the finale on 29 December.

-In your work as a scenographer, what was the first festival on ART?

After graduating from the faculty, I was assigned as an intern at the Albanian Radio Television (RTSH) from the '80s. Initially I dealt with studio scenography. Of course I came with a completely new mentality from the Academy of Arts, from the foreign stations we watched especially from RAI, and from the defense of the diploma that I did specifically for the scenography of ART. Apparently they liked my first works and I was directly invited to the Song Festival, which was, if I am not mistaken, the year 1982. There was also my first work as a scenographer at the ART festival. The collaboration has been constantly with the director Vera Grabocka, with whom we have made a qualitative step for the time it has been in those years, both in the scenography of festivals and others that we have worked in the studio.

-Before the '90s, how limited was your work with scenography?

The moment I went to RTSH, I found the scenography in 2D. If we are going to talk about concerts, it was still in those tulles, with the grain of wheat, with the gears of industry, so it was these elements. My visit to ART moved this image. I did not intend for myself to continue in this kind of scenography. My luck was that I came across a director like Marash Hayati, who was apparently looking for a new find, and we adapted extremely well. My scenographies from the beginning were in 3D, I attached great importance to volume, shape, interesting shape, architectural form and above all the change from a matte scenography to a lucido scenography. I recall that even the first news studio I proposed was a lucido scenography. When I entered the studio at that time and saw the existing scenography it was a covered news desk covered with woolen blankets and there the newscaster came out. From this blanket-covered table, my drawings brought a set of incredibly modern tables. With a special shape, covered with glass. A new spirit was created, the background was a background of white neon tubes on which was certainly placed the logo, which were the star with the rifle and the pickaxe. But this was just the logo of RTSH. The scenography moved in all its dimensions. I remember that director Marash Hayati was the one who strongly supported this type of scenography. This was from the first scenographies and then advanced. And my first festival as a scenographer was such that at the time you could not even imagine it to take place. A scenography with suspended ceilings in 1982. We did not have festivals with such scenography until then, but we had festivals with scenography with a tulle behind, etc. The scenography that came from me was with columns that hung suspended ceilings with hidden lighting, lamps were inserted, stairs in the air, some elements that for the time were not even thought to be made.  

-Sa skenografi keni bërë ndër vite me festivalet në RTSH?

Janë bërë shumë skenografi. Nuk i mbaj mend, por nëse flasim për punën me festivalet pothuajse 70 për qind e festivaleve në mos më tepër janë të miat në RTSH, flas nga vitet 80 deri në 2005 që mua më shkëputën nga institucioni, sepse mbyllëm sektorin e dekorit, që ishte një nga gafat e ekipit drejtues të asaj kohe. Por jo vetëm në festivaleve, por dhe në studio, etj, u fut një frymë e re. Por rruga që unë çava në skenografi nuk ishte një rrugë njohjeje, një rrugë miqësie. Ishte qenë një punë e jashtëzakonshme nëpërmjet konkurseve dhe ballafaqimeve, sepse ne ishim disa skenografë në RTSH dhe për aktivitetet e mëdha bëheshin konkurse dhe zgjidheshin kush ishin bocetet më të mira.

-Në ditët e fundit të dhjetorit që lamë pas u zhvillua Festivali i 60 i Këngës në RTSH. Si e patë këtë festival?

Nuk u kujtua njeri të na ftonte ne si krijuesit, që kanë marrë pjesë në festivalet ndër vite ose të ishim në stafet organizative të këtij festivali. Ky ekip që nuk jam vetëm unë, por ka dhe ndriçues, kameramanë, etj, duhej patjetër të ishte dhe prezent. Mundet të mos ishte prezent me punën, por do ishte prezent në ekipet përzgjedhëse të këtij aktiviteti, por nuk ndodhi. Kjo tregon që RTSH është shkëputur tashmë nga një synim, nga një qëllim që ka pas pasur, nga një institucion publik. Sepse një institucion publik bën edhe përzgjedhjen, bën edhe afrimin e firmave të njohura ose firmave që kanë pas punuar në atë institucion. Kjo tashmë është zhdukur, nuk funksionon më, ka ardhur një brez i ri, të cilit duhet ti thuash historinë. Por si mund t’ia thuash historinë kur ti nuk i përmbledh këto emra në aktivitetin që bën. Kjo nuk ndodh edhe kur jepen çmimet “Oscar”, që merren dhe me çmimet e dhëna të atij momenti, por po aq dhe me emrat figurë të artistëve që kanë bërë historinë. Kjo ndodh në çdo vend, i cili mbron trashëgiminë kulturore, dhe jua jep këtë brezit të ri. Tek ne nuk ndodh, sepse janë interesa dhe është një paaftësi totale intelektuale, që është ulur këmbëkryq në RTSH. Unë i jap rëndësi shumë imazhit dhe çdo gjë që shoh e vizionoj nisem nga imazhi. Nëse imazhi mua më tërheq atëherë unë ngulem tek ky stacion, nëse nuk më tërheq unë largohem dhe nuk shikoj programin. Unë e pashe me vëmendje jo të gjithin, por pashë një pjesë të festivalit dhe vura re që ishim larg një koncepti të një skenografie të një festivali të muzikës së lehtë.

-Kur thoni këtë çfarë keni parasysh?

 Edhe skenografia ndahet në kategori. Kemi skenografi të bisedave politike, të studios, të lajmeve apo dhe skenografi të një show të tillë të një festivali. Këto lloj zhanresh në vetë festivalin duhet të jenë të ndara, të përcaktuara dhe këtë e trajton vetëm një profesionist, që ndan skenografinë e një show humori nga ajo e një teatri drame, ose e një opere apo një baleti. Nuk mundet të bësh skenografi për opera dhe në atë skenografi të bësh balet ose e kundërta. Mua më vjen keq që të detyrohem sot të them këto lloj gjërash. Kjo është fatkeqësia më e madhe, sepse vetë këto institucione lejojnë që të merren njerëz amatorë me këtë problem siç është skenografia e festivalit. Skenografia e festivalit në RTSH ishte e tillë që nuk është e zhanrit të një show muzikor, por aty fare mirë nëse në atë dritaren e hapur që nga mbrapa qëndronte orkestra dhe nuk do të ishte ajo, ne nuk do ta kuptonin fare që aty kishim të bënim me muzikë. Atu mund të shkruanim që mund të ishte një aktivitet i një partie, mund të vinim një slogan, ose i një shoqate. Por që të ishte ajo një festival muzikor nuk do të tingëllonte aspak.

-Po nga ana e krijimtarisë, çfarë patë nga festivali i 60 i këngës?

Jemi shumë larg ndërthurjes ose bashkimit melodioz të muzikës me tekstin. Unë nuk jam kundër rrymave, madje i pëlqej rrymat muzikore, por vë re që tekste të tilla absurde dhe pa asnjë lloj shije muzikore dhe pa asnjë lloj shije edhe intelektuale, shije të një niveli të caktuar të një shoqërie aty duket. Nëse një shoqëri pëlqen një lloj rryme ose një lloj shije banale si në tekst, si në muzikë, atëherë nuk duhet të na vijë keq. Ky është niveli i shoqërisë sonë, ku kemi marrë pjesë të gjithë për ta çuar këtë shoqëri në këtë lloj niveli. Nga kjo pikëpamje them që sado që këngëtarët me ekzibicionet e tyre, me veshjet të na intrigojnë, ajo nuk sjell asnjë lloj gjëje nëse muzika nuk të rrënqeth, nëse teksti nuk të emocionon, e këto janë shumë kalimtare dhe askush nuk do ti mbajë mend. 

-Këngë sipas jush që harrohen shpejt...

Është kuptuar gabim që shteti nuk ka lidhje me artin. Shoqëritë e civilizuara e kultivojnë nivelin e artit në forma të ndryshme. Mund t’ju sjell ndërmend, që me ardhjen e ish drejtorit Thoma Gëllçi në RTSH u pushuan nga puna emra të njohur të kultivimit të muzikës siç ishte Shpëtim Saraçi, Emond Zhulali apo Alfred Kaçinari. Si do të kultivohet ky art nëse shteti ndërmerr verime të tilla, sepse RTSH përfaqëson shtetin. Në botë shteti mbulon financime, e zhvillon artin, zhvillon kulturën, ka një lloj planifikimi, seleksionimi, ka konkurse dhe më i afti del përpara dhe nuk është arti si tek ne në mëshirë të fatit. RTSH me festivalin duhet ti kthehet patjetër seleksionimit, konkurseve në skenografi, platformë, regji, imazh, në të gjithë këtë aspekt. Por jemi larg këtyre dhe e para RTSH duhet të jetë i pavarur, që nuk është. RTSH herë furnizohet nga një godinë dhe herë nga tjera, që janë të ndara partitë.