BREAKING NEWS

Almost a surprise blow to corrupt officials, the US brings OPTAD specialists and Croatian prosecutors who arrested Sanader to assist SPAK, a "big fish" is expected to be arrested

Almost a surprise blow to corrupt officials, the US brings OPTAD specialists and
x
BREAKING NEWS

Edi Rama is ready to leave the government, he does not accept a fourth mandate, here are the reasons why the prime minister will leave and when he will leave the post

Edi Rama is ready to leave the government, he does not accept a fourth mandate,
x
BREAKING NEWS

Idajet Beqiri reports to SPAK Ulsi Manjen, a prosecutor and two judges, here are the 3 serious criminal offenses they have committed, details from the file are disclosed, how the "terror of the Italians" is being held in prison without the law 

Idajet Beqiri reports to SPAK Ulsi Manjen, a prosecutor and two judges, here are
x
BREAKING NEWS

Ilir Demalia reveals the strategy that Ilir Meta is following to escape from prison arrest and confesses the untold events of February 20, 1991, how Berisha was against the bust of Enver Hoxha, how he left the boulevard that day in a Security car of th...

Ilir Demalia reveals the strategy that Ilir Meta is following to escape from
x
BREAKING NEWS

Ilir Beqaj towards arrest, the investigations for the former Minister of Health have extended to Poland for suspicious money transfers, the investigators put in the "sieves" clientelistic ties, favoritism with various pharmaceutical companies, this is ...

Ilir Beqaj towards arrest, the investigations for the former Minister of Health
x
BREAKING NEWS

The positions of Ilir Meta and Monika Kryemadhi are aggravated, here are the "pearls" that were allegedly found in the cell phone seized from the PL deputy's mother's house, the investigators "flash" visits to various institutions, scanners of their as...

The positions of Ilir Meta and Monika Kryemadhi are aggravated, here are the
x
BREAKING NEWS

Berisha has elbowed those he saw as a danger, some he sent out of the country and others he executed, here are the people he is using to solve his problems with SPAK, Ilir Meta is the famous gold thief, Fatos Mahmutaj white behind the scenes of the "Fo...

Berisha has elbowed those he saw as a danger, some he sent out of the country
x
BREAKING NEWS

The British shock the Albanian rulers, a special group arrives in Tirana for money laundering, the pact between SPAK and NCA is signed, the procedures to hand over the files for the accounts in London begin

The British shock the Albanian rulers, a special group arrives in Tirana for
x

Ekonomia

From bread to self-care, how the flight of young Albanians from the country is reducing consumption

From bread to self-care, how the flight of young Albanians from the country is

There are many sides to the raging immigration debate. While much of it focuses on the economic costs and benefits of migration to both receiving and sending countries, there is little insight into the human side of the migration story.

And not only of the families they leave behind, but of the whole society, of the businesses that, often, the lack of people forces them to change their course: small neighborhood shops that close, consumption that falls for products mainly for young people, businesses of which no longer find labor power, etc.

When we mention the word immigration, what we often deal with are stories like: a crime committed by an immigrant, or the shocking events of what happens to illegal immigrants who do not reach their intended destinations, or recent developments with offers on the tick-tock for immigrant rafts to British shores.

What about Albania remaining after almost 570 thousand Albanians who have emigrated in the last 10 years, what is happening?

Foods, less bread and sausage, more meatballs

Migrants often leave their family members behind in their country of origin because it is expensive for the whole family to move, or because of strict immigration policies and unsafe conditions in the countries they go to.

In turn, they send money home, which benefits those left behind, increasing their consumption and improving living conditions. But it doesn't always happen like that.

Among the concerns that the districts mainly show are the mass closures of small retail grocery stores. Following the shrinking of the population, either from relocation to the capital, or from emigration abroad, the districts of Albania suffer from a lack of young people, and the first businesses that have suffered the consequences are grocery stores.

A product that has been noticed to have decreased consumption in recent months is bread. Adi Haxhiymeri from the Albanian Association of Flour Processors, claims that bread is being bought less and less.

I pyetur nëse edhe çmimi në rritje gjatë këtij viti ka pasur ndikim në këtë rënie, ai thotë se si vazhdimësi e historikut të konsumit ndër vite, kjo rënie lidhet me largimin e të rinjve.

Sipas z. Haxhiymeri, të rinjtë dhe kryesisht meshkujt, janë konsumatorët kryesorë të bukës në vend. Importet e drithërave sipas INSTAT ranë me 26% në sasi për vitin 2022, duke arritur nivelin më të ulët të paktën që nga viti 2005, kur raportohen të dhënat.

Burime pranë kompanisë “Hako” dhe “Kazazi Meat” pohojnë për “Monitor” se ka një rënie të konsumit të produkteve të përpunuara të mishit, si sallame, salçiçe, proshutë dhe një ridrejtim te qoftet.

Sipas përvojës së tyre në treg, ndryshimi lidhet me mungesën e blerësve të rinj të cilët janë konsumatorët kryesorë të këtyre produkteve, ndërsa nënprodukte si qofte kryesisht preferohen në mosha më të mëdha.

Farmacitë, rënie e mëtejshme e shitjeve të prezervativëve

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Shqipëria rezulton e fundit në Europë për planifikim familjar. Shifrat tregojnë se vetëm 12.9% e familjeve shqiptare kanë metoda të planifikimit familjar, shifra më e ulët në të gjithë Europën.

Përpos këtij fakti, farmacistë të ndryshëm në kryeqytet pohojnë se ka rënie të mëtejshme të shitjeve të prezervativëve. Sipas tyre, nëse më parë mungesa e përdorimit të tyre lidhej kryesisht me mungesën e njohurive të planifikimit familjar, tashmë shkak mendohet se është largimi i të rinjve.

Sipas ekspertëve të fushës farmaceutike, të rinjtë e moshës 26-40 vjeç besohet se janë kategoria e përdoruesve më të mëdhenj të ndërgjegjësuar tashmë nga informacionet dhe njëkohësisht, një nga grupmoshat që kanë emigruar më shumë vitet e fundit.

Farmacistët raportojnë se vihet re rënie e shitjeve të produkteve si multivitamina e suplemente të moshave më të rritura, që tashmë janë tejkaluar nga shitjet e së njëjtës kategori për fëmijë. Sipas tyre, më parë ishin kryesisht 30-40-vjeçarët që kërkonin më tepër suplemente ushqimore.

Qendrat estetike dhe mirëqenia

Shqiptarët e duan të bukurën dhe zgjerimi i bizneseve të fushës estetike vitet e fundit e ka dëshmuar këtë. Por, emigracioni ka prekur edhe këtë kategori biznesi, i cili pohon se i ka kthyer sytë te potenciali i turizmit mjekësor.

Nga “Gremi Wellness and Care” pohojnë për “Monitor” se vera e vitit 2022 pati kërkesat më të ulëta nga të rinjtë shqiptarë sa u përket shërbimeve estetike. Sipas tyre, këtë vit 90% e klientëve të tyre ishin të huajt. Ata e lidhin këtë ndryshim me emigrimin e viteve të fundit të të rinjve, të cilët ishin klientela potenciale e tyre.

Gjithashtu, sektori i palestrave duket se po vuan efektet e largimit të të rinjve.

Nga qendra sportive New Limits pohojnë se ka një rënie drastike të abonimeve të të rinjve. Sipas tyre, muajt e dimrit zakonisht regjistrojnë rënie të lehta, duke qenë se fokusi është gjithnjë në stinën e pranverës, megjithatë sipas tyre, mungesa e të rinjve në qytet ka sjellë këtë rezultat, që shpesh ka çuar e në mbylljen e shumë palestrave në kryeqytet.
Qendrat e kurseve

Tashmë është fakt: të rinjtë studiojnë gjermanisht për t’u larguar nga Shqipëria. Pesë vitet e fundit, qendrat e kurseve të huaja kanë njohur zgjerim të moduleve të kursit të gjuhës gjermane, e nxitur nga kërkesat në rritje për mësimin e gjuhës.

Studimet pasuniversitare dhe kontratat e punës kanë qenë dy arsyet kryesore që gjuha gjermane është kërkuar aq shumë nga të rinjtë. Ky model biznesi është ndër ata fitimtarë nga emigracioni i viteve të fundit, ku vetëm në kryeqytet numërohen mbi 150 qendra kursesh të gjuhëve të huaja.

“Grupmosha që kryeson për ndjekjen e kurseve është 25-40 vjeç, pra të rinjtë për studime, ose familjarët për bashkime familjare. Por nuk përjashtohen edhe mosha më të vogla”, – pohon Alisa, mësuese e gjuhës gjermane në Tiranë prej një dekade.

Sipas saj, kërkesa për gjermanishten nuk lidhet vetëm me emigrimin në Gjermani, por në të gjitha shtetet gjermanishtfolëse.

Të kërkuara jo vetëm nga turistët e huaj si një formë simotër e Airbnb, por edhe nga të rinjtë, qiratë ditore në kryeqytet kanë pasur rënie drastike të kërkesës.

Tomi Kallanxhi, drejtues i Shpi.al., pohoi se të rinjtë u drejtoheshin qirave ditore, sepse kryesisht organizonin festa, ditëlindje apo kalonin kohë vetëm me të dashurit, por emigrimi i tyre duket se ka prekur edhe këtë sektor.
Më pak shqiptarë martohen, bien shitjet e mobilieve

Vitet 2000 patën një bum të nxitjes së sektorit të mobilierisë, ushqyer nga ndërtimet si dhe kërkesat e shqiptarëve për të ndryshuar stil, duke iu larguar uniformitetit të viteve të mëparshme.

Ajo çfarë ndodhur 5 vitet e fundit, është refren i përsëritur nga largimi masiv i shqiptarëve. Nga mobilieri “Hoxha” që operon në të gjithë Shqipërinë, pohojnë se sidomos në dekadën e fundit, trendi i kërkesës për mobilim shtëpie ka qenë në rënie.

Pikun e kanë arritur tre vitet e fundit, sipas tyre, duke qenë se më pak shqiptarë po martohen, detyrimisht më pak kërkesa për dhoma gjumi apo kuzhina të reja.

Sipas tyre, bizneset kanë qenë klientela e tyre kryesore, sidomos bare e restorante dhe ky sektor do ta ndiejë edhe më shumë largimin e të rinjve gjatë viteve të ardhshme.

Muaji dhjetor i vitit që lamë pas shënoi rënie konsumi 20 deri 30% më pak se viti parardhës te baret dhe restorantet. Te këto struktura rënie të konsumit pati edhe ditët e festave dhe vijoi edhe në ditët e para të muajit janar 2023.

Enri Jahja nga shoqata e Bareve dhe Restoranteve tha për “Monitor” se konsumi i muajit dhjetor 2022 ka qenë ndër më të dobëtit në 10 vitet e fundit. Arsyet kryesore të tkurrjes së konsumit, sipas tij janë rënia e fuqisë blerëse nga emigracioni i popullatës. Të rinjtë ishin ndër konsumatorët kryesorë, sidomos të bareve, dhe ikja e tyre po ndihet edhe në këtë segment.

“Emigrimi ka filluar të ndihet si fillim në zonat periferike, por edhe në qendër po ndihet që nuk ka fuqi blerëse dhe blerës mjaftueshëm”, pohon Jahja.

Sipas INSTAT, importet e kapitulli “Kafe, çaj dhe erëza” ranë me 13% në vitin 2022 në sasi, niveli më i ulët nga viti 2014.

Në vend janë gjithsej 15,5 mijë bare, nga 22 mijë në vitin 2015, duke qenë aktiviteti i dytë më i preferuar në vend, pas biznesit të pakicës.

Të kesh pjesëtarë të familjes jashtë vendit lidhet me rritjen e stresit dhe depresionit, të cilat nuk kompensohen nga remitancat. Emigrimi jashtë i anëtarëve të familjes duket më pak traumatik në vendet ku migrimi është më i zakonshëm, duke treguar se njerëzit në kontekste të tilla mund të jenë në gjendje të përballojnë më mirë ndarjen.

Por ky nuk duket realiteti i viteve të fundit në Shqipëri. Sipas Arjana Rrelit, mjeke psikiatër, emigrimi masiv i shqiptarëve ka qenë një ndër faktorët që ka nxitur lëkundje në themelet e shëndetit mendor.

Sipas saj, sidomos në çiftet që emigracioni i ndan në dy shtete, është vënë re kërkesë e lartë për terapi, për shkak të problematikave që lidhen me largimin.

Një nga ndryshimet që struktura e tregut po pëson për shkak të emigracionit, është kërkesa e lartë për kujdes ndaj të moshuarve. Më shumë të rinj që largohen, më shumë njerëz të moshës së tretë që kanë mbetur vetëm.

Kështu shprehen nga Agjencia e Shërbimeve dhe Punësimit Pantheon Group. Sipas tyre, në pesëvjeçarin e fundit, kërkesa për kujdes shëndetësor dhe social ndaj të moshuarve në vend ka arritur shifrat më të larta.

Kujdestarë për të moshuar kërkohen shumë, si profesion që dikur shqiptarët shkonin në Greqi ose Itali, infermierë në rast se të moshuarit kanë probleme shëndetësore deri te kujdestarë gjatë natës.

Sipas tyre, kërkesat e larta dhe mungesa e profesionistëve në këtë fushë kanë rritur çmimet dhe aktualisht ka pagesa shumë të mira në treg për këtë kategori.

Celebrimet, 12% më të ulëta se para pandemisë

Emigrimi ka ndikuar dhe në rënien e martesave. Të dhënat e INSTAT bënë të ditur se në vitin 2021 u lidhën gjithsej 19.7 mijë martesa në të gjithë vendin.

Ndonëse në raport me vitin pandemik, celebrimet janë rritur me 12.7%, – teksa në 2020-n numri i tyre ra ndjeshëm për shkak të kufizimeve -, martesat mbeten më të ulëta në raport me para pandeminë.

Sipas INSTAT, numri i lidhjeve me kurorë në 2021 ishte 12% më i ulët se në 2019-n dhe 15% më pak se në 2018-n. Me përjashtim të vitit të pandemisë, 2021-i është periudha me martesat më të ulëta pas viteve 90. (Shiko grafikun: Numri i martesave gjithsej, 1990-2021)

Ndryshimi i stilit të jetesës, ku karakteristikë është rritja e moshës së martesës (3-5 vjet më shumë se në fillim të viteve ’90), plakja graduale e popullsisë dhe emigracioni i lartë i të rinjve vlerësohen si faktorët kryesorë që kanë ndikuar në këtë tendencë.

Sipas INSTAT, mosha mediane e popullsisë (mosha që ndan popullsinë në dy pjesë të barabarta) ishte 38.2 vjeç në fillim të vitit 2022, rritje e ndjeshme në krahasim me fillimin e viteve ’90, kur ky tregues ishte më pak se 30 vjeç.

Në vitin 2021, mosha mesatare në martesë për burrat ishte 31,2 vjet (3 vjet më shumë se në fillim të viteve 90), ndërsa mosha mesatare në martesë për gratë ishte 27,7 vjet (gati 5 vjet më shumë se në fillim të viteve 90). Shiko grafikun: Mosha mesatare e martesës sipas gjinisë

Në vitin 2021, qarku me moshën mesatare më të lartë në martesë për burrat ishte ai i Gjirokastrës, me 33,6 vjet, ndërsa qarku me moshën mesatare më të ulët në martesë për burrat ishte Durrësi, me 30,5 vjet.

Në të njëjtin vit, qarku me moshën mesatare më të lartë në martesë për gratë ishte i Lezhës, me 28,9 vjet, ndërsa qarku me moshën mesatare më të ulët në martesë për gratë ishte i Durrësit, me 27,1 vjet.
Zonat rurale mbeten pa punonjës

Një aspekt i rëndësishëm i emigrimit është se ai ndryshon përbërjen e komuniteteve rurale, gjë që çon në ndryshime në atë se kush e përdor tokën dhe si. Sipas studimeve të fundit, migrimi në shkallë të gjerë i të rinjve, të cilët largohen në kërkim të punës apo mundësive arsimore, rezulton shpesh në lënien në harresë të zonave rurale bujqësore dhe pyjore, ku mundësia që të mirëmbahen nga të moshuarit, është e ulët.

Ndikimi ndryshon sipas zonave, por realiteti ka treguar se braktisja e tokës lidhet me ulje të produktivitetit.

Fermerë të zonës së Shijakut e fshatrave rrotull pohojnë se mungesa e ndihmës nga fëmijët tashmë të larguar, ajo e mjeteve të duhura teknologjike për prodhim e përpunim, së bashku me ndikimin e Covid të gjatë në shëndetin e moshave mbi 50 vjecc, kanë rezultuar në braktisje të tokës dhe prodhimeve kryesisht të serrës që ka zona.

Vendet e origjinës mund të përjetojnë mungesë të fuqisë punëtore për shkak të emigrimit, gjë që mund të çojë në “ikje truri”, duke i privuar vendet nga njerëzit e aftë të nevojshëm për të mbështetur ekonominë. Mund të ketë gjithashtu rënie të produktivitetit kur emigrantët me kualifikim të lartë largohen nga vendi.

Në afat të shkurtër, remitancat mund të prodhojnë pabarazi në komunitetin vendas. Këto pabarazi zvogëlohen ndërsa rrjetet e migrantëve zgjerohen, duke e bërë emigrimin më të përballueshëm për familjet me nivelet më të ulëta të të ardhurave.

Një aspekt tjetër: Ka më pak njerëz për të paguar taksat. Më pak migrantë të kualifikuar, si ata me aftësi dhe arsimim, priren të jenë njerëzit që migrojnë.

The impact of migration on remaining family members can be positive or negative, depending on whether the migrant has left temporarily or permanently and whether they return money home or not.

On the one hand, migration, if accompanied by remittances, can ease household budget constraints, leading to investment, increased children's schooling, and increased current consumption. If the migration is temporary, the migrant's return may also bring valuable skills acquired abroad as well as entrepreneurial potential.

On the other hand, the withdrawal of those who are usually the main breadwinners from the household labor supply pool may increase the workload of others or decrease their labor supply, depending on the flow of remittances and their use. ./Monitor.al

Most read